Συνεχίζοντας, είναι προφανώς «φύσει αδύνατον» να επιτύχει η Ιταλία τόσο μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα – οπότε θα πρέπει να αναζητήσει επειγόντως άλλες λύσεις. Πόσο μάλλον όταν ο προϋπολογισμός της είναι ελλειμματικός (γράφημα), με ελάχιστες πιθανότητες να αντιστραφεί η τάση.
.
Ιταλία – η εξέλιξη του δημόσιου προϋπολογισμού (ως ποσοστό επί του ΑΕΠ).
.
Παρά το ότι όμως η Ευρώπη συμβουλεύει την Ιταλία να αναστείλει τη δημοκρατία στη χώρα (δήθεν για να διασωθεί, στην πραγματικότητα για να διασώσει το ευρώ), με την έννοια της υπαγωγής της στην Τρόικα, οι πολίτες της φαίνεται να έχουν διαφορετική άποψη.
Επομένως η κυβέρνηση μάλλον θα αναγκασθεί είτε να καταφύγει στο κλαμπ του Παρισιού, για να διαπραγματευθεί τη διαγραφή μεγάλου μέρους των δημοσίων χρεών (όπως πιθανολογούμε πως θα κάνει και η Ελλάδα το Σεπτέμβρη), είτε να εγκαταλείψει το ευρώ – υιοθετώντας και υποτιμώντας ξανά τη λιρέτα.
Κανένας βέβαια δεν αμφιβάλλει πως ένας από τους βασικούς λόγους της καταστροφής της οικονομίας της χώρας ήταν η υιοθέτηση του ευρώ – επειδή έκτοτε δεν είχε τη δυνατότητα της υποτίμησης του νομίσματος της, όταν το απαιτούσε η μείωση της ανταγωνιστικότητας της. Αυτό δεν έχει σχέση μόνο με τη Γερμανία, όπου το «ιταλικό ευρώ» είναι ουσιαστικά υπερτιμημένο κατά 30% σε σχέση με το «γερμανικό ευρώ», αλλά και με τους βασικούς ανταγωνιστές της – οι οποίοι είναι κυρίως η Κίνα, καθώς επίσης οι αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας, η Τουρκία και η Ανατολική Ευρώπη.
Αυτή είναι ουσιαστικά η «Αχίλλειος πτέρνα» της ιταλικής οικονομίας, η οποία είναι πολύ δύσκολο να θεραπευθεί – επί πλέον, όλα όσα έχουν σχέση με την μερκαντιλιστική πολιτική της Γερμανίας (ανάπτυξη βασισμένη στις εξαγωγές και στο μισθολογικό dumping), μέσω της οποίας τρέφεται από τις σάρκες των «εταίρων» της.
.
Τα αδιέξοδα
Ένας από τους λόγους της αποτυχίας της χώρας φαίνεται να είναι η έλλειψη επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο – στην εκπαίδευση. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Ιταλία δαπανά μόλις το 4,7% του ΑΕΠ της για την παιδεία – όταν ο μέσος όρος στις χώρες του οργανισμού είναι 6,3%. Το ποσοστό δε των νέων ηλικίας 25-34 ετών, οι οποίοι ολοκληρώνουν ανώτερες σπουδές είναι μόλις 21% – όταν ο μέσος όρος στις χώρες του ΟΟΣΑ είναι 39%, με τους μισθούς των εκπαιδευτικών να είναι εξαιρετικά χαμηλοί.
Από την άλλη πλευρά, στα θετικά της χώρας συγκαταλέγεται το χαμηλό συνολικό (δημόσιο και ιδιωτικό) χρέος της, το οποίο ευρίσκεται στο 270% του ΑΕΠ της – πολύ χαμηλότερο δηλαδή από αυτό της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Σουηδίας, των Η.Π.Α., της Ιαπωνίας ή της Ολλανδίας.
Επίσης τα περιορισμένα ενυπόθηκα δάνεια των Πολιτών της, η καθαρή διεθνής επενδυτική της θέση (στο -32% του ΑΕΠ, έναντι -92% της Ισπανίας και -100% της Πορτογαλίας), καθώς και το θετικό εμπορικό της ισοζύγιο (γράφημα).
.
Ιταλία – η εξέλιξη του εμπορικού ισοζυγίου (σε εκ. Ευρώ).
.
Στα πλαίσια αυτά και χωρίς να επεκταθούμε στο τραπεζικό της πρόβλημα (το οποίο εντείνεται από τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία, λόγω της έκθεσης των τραπεζών της εκεί), η μοναδική λύση που φαίνεται να έχει απομείνει στη χώρα είναι η αποχώρηση της από το κοινό νόμισμα – εάν εξαιρέσουμε βέβαια τη διαγραφή μεγάλου μέρους των χρεών της, μίας τάξης μεγέθους των 800-900 δις €.
Φυσικά τυχόν έξοδος της από την Ευρωζώνη θα εκτόξευε στα ύψη το εξωτερικό χρέος της, καθιστώντας ενδεχομένως αδύνατη την εξυπηρέτηση του – πόσο μάλλον την αποπληρωμή του. Επομένως, θα έπρεπε να συνοδευτεί με μία ανάλογη διαγραφή, η οποία όμως θα όφειλε να επεκταθεί και στον ιδιωτικό τομέα – κάτι εξαιρετικά δύσκολο, εάν όχι ανεφάρμοστο.
«Εμπρός γκρεμός και πίσω ρέμα» λοιπόν και για την Ιταλία – όπως και για πολλές πλέον χώρες της Δύσης, οι οποίες καταρρέουν η μία μετά την άλλη, σαν τις πλάκες του ντόμινο. Εάν δε επικεντρωθούμε στις «οικονομικές διασυνδέσεις» της Ιταλίας με τη Γαλλία, τραπεζικές και άλλες, θα κατανοήσουμε αμέσως πως τυχόν πτώση της Ιταλίας, θα συμπαρέσυρε ακαριαία τη Γαλλία – οπότε ολόκληρη της Ευρωζώνη.
Ολοκληρώνοντας, υπενθυμίζουμε πως η Ιταλία δεν μπορεί να πληρώσει τα χρέη της προς τον ιδιωτικό τομέα, τα οποία συσσωρεύονται διαρκώς – με αποτέλεσμα πολλές επιχειρήσεις της, οι οποίες προμηθεύουν το δημόσιο, να χρεοκοπούν ή να απολύουν μαζικά εργαζομένους. Καθημερινά δε το 2013 έκλειναν 54 εταιρείες – με τον αριθμό των αυτοκτονιών στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να αυξάνεται δραματικά.
.
Επίλογος
Η κρίση χρέους δεν είναι εύκολο να αντιμετωπισθεί ειρηνικά – εκτός εάν επιτευχθεί μια ανάλογη διεθνής συμφωνία, όπως αυτή του Bretton Woods, η οποία να συμπεριλαμβάνει πάγωμα ή διαγραφή χρεών σε παγκόσμια κλίμακα.
Δυστυχώς όμως, σπάνια πρυτανεύει η λογική στον πλανήτη, κρίνοντας από τη μακραίωνη ιστορία του – γεγονός που τεκμηριώνεται από την αλαζονική στάση της Γερμανίας, όσον αφορά την Ευρωζώνη, καθώς επίσης την επιμονή της στη μερκαντιλιστική πολιτική, από τις επιθέσεις εναντίον του δολαρίου εκ μέρους των BRICS, από τις προσπάθειες των Η.Π.Α. να οδηγήσουν σε πόλεμο τη Ρωσία, από όλα όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή, καθώς επίσης από πάρα πολλά άλλα γεγονότα.
Κλείνοντας, η Ελλάδα έχει συγκριτικά τα μικρότερα προβλήματα, σε σχέση με πολλές άλλες χώρες – παρά το ότι η κυβέρνηση της είναι ανεπαρκής, αδυνατώντας να ανταπεξέλθει με το έργο της. Εν τούτοις, δεν κινδυνεύει λιγότερο, επειδή ο πλανήτης σήμερα λειτουργεί όπως τα συγκοινωνούντα δοχεία – με αποτέλεσμα, τυχόν έκρηξη σε κάποιο από αυτά, να πυροδοτεί σε χρόνο μηδέν όλα τα υπόλοιπα.
